هزار و یک دردسر آلرژی بهاری

آلرژی بهاری

با نزدیک شدن به فصل بهار،  میلیون ها نفر در سراسر دنیا نگران مواجهه با آلرژی فصلی و علائم آزار دهنده آن مانند عطسه، آب ریزش بینی و چشم، سرفه، سوزش و ورم چشم ها، خارش و احتقان بینی هستند. به دلیل اختلال در خواب سطح کیفیت زندگی بیماران مبتلا به آلرژی کاهش می‌یابد از این رو این افراد احساس خستگی و خواب آلودگی در فصل بهار دارند. با گرم شدن کره زمین الگوی ایجاد آلرژی بهاری نیز در حال تغییر است و در برخی موارد این علایم در اواخر بهمن و اواسط اسفند ماه بروز می‌کند.         

علت ایجاد علائم آلرژی

آلرژی واکنش افراطی سیستم ایمنی بدن به عوامل مختلف است. در فصل بهار واکنش شدید سیستم ایمنی بدن به ذرات استنشاق شده گرده‌های گیاهی ( پولن) ناشی از گرده‌افشانی، عامل اصلی ایجاد علائم می باشد. این گرده‌ها بر اساس منطقه جغرافیایی هر ناحیه و بر اساس فصل متفاوت است. تولید آنتی بادی علیه این ذرات به عنوان یک جسم خارجی، سبب ترشح ترکیبی به نام هیستامین در خون و ایجاد و تشدید علائم آلرژی می شود.

 نام دیگر آلرژی فصلی، تب یونجه (Hay fever) است، اما بر خلاف تصور ارتباط مستقیم با یونجه ندارد، بلکه هر نوع علف هرز و یا گیاهی می تواند موجب بروز آن شود. نگهداری گلدان های کوچک در فضای منزل، پر پرندگان خانگی و نگهداری حیواناتی مانند جوجه، اردک، گربه و سگ علائم بیماری را شدت می دهد.

کار و فعالیت زیاد، کاهش میزان خواب شبانه، انجام ورزش های سنگین، قرار گرفتن در محیط های آلوده، مصرف دخانیات و مصرف بی رویه آنتی بیوتیک ها نیز می تواند به تضعیف سیستم ایمنی بدن و افزایش احتمال بروز آلرژی منجر شود.

روش های مقابله با آلرژی فصلی 

آلرژی بهاری

اگرچه برخی افراد به طور ژنتیکی آلرژی را به ارث می برند و درمان قطعی نیز برای این بیماری وجود ندارد، اما روش های مختلفی از دارو تا رعایت برخی نکات بهداشتی و تغذیه ای می تواند تا حد زیادی به کاهش و کنترل علائم کمک کند.

توصیه های تغذیه ای

محققان دریافته اند که نوع مواد غذایی مصرفی می تواند با تقویت عملکرد سیستم ایمنی و کنترل التهاب، شدت علائم آلرژی های فصلی را کاهش دهد.

  • آنتی اکسیدان ها ی ضد التهاب

 گنجاندن مقادیر زیادی از مواد غذایی حاوی ترکیبات آنتی اکسیدان مانند‌ میوه‌ها و سبزیجات به ویژه منابع غنی از ویتامین C مانند فلفل سبز و قرمز، کیوی، مرکبات و آب مرکبات، کلم براکلی، کلم بروکسل، گریپ فروت و طالبی و همچنین منابع غنی از کاروتنوئیدها (پیش ساز ویتامین A) مانند هویج، اسفناج، سیب زمینی شیرین، هویج، بروکلی، کلم پیچ، کدوتنبل، زردآلو و اسفناج با تقویت سیستم ایمنی و کاهش التهاب به کاهش علائم کمک چشم گیری می کند.

آلرژی بهاری
  • اسید های چرب امگا 3

 اسیدهای چرب امگا 3 موجود در روغن ماهی و سایر منابع آن، نقش مهمی در کاهش التهاب، بهبود عملکرد سیستم ایمنی و در نتیجه تسکین علائم آلرژی ایفا می کنند. اسید های چرب امگا3 و امگا 6 هردو اسید های چرب ضروری هستند که بدن قادر به سنتز آنها نیست و باید از طریق مواد غذایی تامین شوند. نسبت متعادلی از دریافت این اسیدهای چرب جهت عملکرد صحیح سلول های ایمنی ضرورت دارد و عدم تعادل در این نسبت منجر به عدم کنترل التهاب می شود که برای افراد مبتلا به آلرژی های فصلی بسیار حائز اهمیت است. متخصصین تغذیه توصیه می کنند که باید نسبت دریافت اسیدهای چرب امگا6 به امگا3، کمتر از 5 به1 باشد. اما در رژیم غذایی امروزه در نتیجه افزایش دریافت گوشت قرمز، لبنیات پر چرب و روغن هایی مانند ذرت و آفتابگردان و کاهش مصرف غذاهای دریایی و منابع امگا 3 این نسبت به  15 به 1 و حتی تا 40 به 1 رسیده است. گنجاندن منابع حاوی اسید های چرب امگا 3 مانند روغن ماهی، انواع ماهی بخصوص ماهی ساردین و سالمون، روغن سویا و کانولا، جوانه گندم، گردو و روغن تخم کتان به پیشگیری از بروز عوارض آلرژی و نیز به کاهش التهاب کمک شایانی می کند.

آلرژی بهاری
  • ویتامین D

     کمبود ویتامین D منجر به عدم توانایی بدن در کاهش التهاب می شود زیرا این ویتامین به طورمستقیم روی تنظیم ژنها تاثیر گذاشته و سیستم ایمنی در کمبود این ریز مغذی قادر به عملکرد صحیح نیست.

  • کورستین Quercetin

      سیر و پیاز، فلفل و جعفری حاوی یک آنتی اکسیدان فلاونوئیدی ارزشمند به نام کورستین هستند که واکنش های مرتبط با هیستامین و درنتیجه التهاب را کاهش می دهد.   همچنین سیر و پیاز به عنوان یک تقویت کننده بسیار قوی سیستم ایمنی بدن و یک ماده غذایی ضد باکتری و ویروس به کاهش عوارض آلرژی کمک می کند.

  • کیوی

     کیوی یک میوه غنی از ویتامین C است و علاوه بر آن میزان هیستامین در بدن را کاهش می دهد.

  • آناناس

     حاوی آنزیمی به نام برومیلین است که علائم ناشی از آلرژی را کاهش می دهد.

  • براکلی ، کلم پیچ و جعفری

     براکلی سرشار از ویتامین ها و املاحی است که نقش مهمی در کاهش علائم دارند و همچنین حاوی ترکیباتی است که برای رفع التهاب و گرفتگی سینوس ها بسیار موثر   هستند. نتایج تحقیقات نشان می دهد مصرف روزانه 500 میلی گرم ویتامین c نقش مهمی در کاهش علائم آلرژی دارد . هر لیوان براکلی خام تامین کننده 100 میلی گرم ازاین ویتامین است. کلم پیچ نیز حاوی مقادیر زیادی کاروتئوئید است که نقش مهمی درکاهش علائم آلرژی ایفا می کند. جعفری ترشح هیستامین را کاهش می دهد.

  • مرکبات

  برای تامین مقادیر کافی ویتامین C مرکبات مانند پرتقال، گریپ فروت، لیموشیرین و لیمو ترش یکی از بهترین گزینه ها هستند. یک عدد پرتقال بزرگ حاوی 100 میلی گرم از این ویتامین است. یک دوم یک گریپ فروت بزرگ نیز 60 میلی گرم ویتامین C دارد.

آلرژی بهاری
  • پروبیوتیک ها

باکتری های مفید موجود در روده هستند که نه تنها بیماریزا نبوده بلکه سبب ارتقا سلامتی میزبان خود می شوند و شامل انواعی از باکتری، قارچ و مخمر هستند. این نوع باکتری‌ها نقشی مهم در دفاع از بدن در برای عوامل بیماری زا و همچنین کاهش التهاب ایفا می‌کنند. رژیم غذایی امروزه ما و همچنین مصرف بی رویه آنتی بیوتیک ها سبب تخریب این باکتری ها و جایگزینی باکتری های مضر در سیستم گوارش شده است. این ارگانیزم ها را می‌توان در ماست و پنیر پروبیوتیک، کفیر و غذاهای تخمیرشده پیدا کرد. مصرف مواد غذایی مانند موز، عسل، مارچوبه، کنگر فرنگی، سیر و پیاز نیز به افزایش رشد این باکتریهای مفید در روده کمک می کند.

  •  چای سبز

در طی روز چای سبز بنوشید. تحقیقات نشان داده است که آنتی اکسیدان موجود در چای سبز با نام اختصاری EGCG ، با مهار ترشح هیستامین، واکنش های آلرژیک را در بدن متوقف نموده همچنین  علائم التهابی در شخص را کاهش می دهند. نوشیدن یک فنجان چای سبز بلافاصله بعد ازبیدارشدن عطسه های صبح گاهی را متوقف می کند.

آلرژی بهاری

مکمل های غذایی

حتما از مکملهای غذایی با طیف کامل ویتامین ها و املاح معدنی طبق تجویز پزشک برای تقویت سیستم ایمنی و کاهش علائم آلرژی استفاده کنید. ویتامین A، C و E، ویتامین D، روی و سلنیوم از جمله مهم ترین ریز مغذی های موثر برای تقویت سیستم ایمنی و کمک به کاهش التهاب هستند.

آلرژی بهاری

غذاهایی که مصرف آنها التهاب را افزایش می دهد و باید دریافت آنها محدود شود:

  • چربی‌های اشباع‌شده در گوشت‌های قرمز و شیر کامل حاوی اسیدهای آراشیدونیک، نوعی از اسید چرب امگا 6 است که باعث تولید پروتئین‌های التهاب‌زا می‌شود.
  • قند و شکر
  • روغن های جامد و هیدروژنه
  • غذاهای سرخ شده
  • غذا یا چاشنی های حاوی رنگ و نگهدارنده
  • غلات
  • گوشتهای فرآیند شده
  • الکل

برخی از مواد غذایی حساسیت زا  مانند سویا، تخم مرغ، ماهی، هندوانه، خربزه، گوجه فرنگی، خربزه، انگور، بادمجان، گوجه سبز، توت فرنگی، آجیل های کهنه، کنسروها و برخی از شکلات ها می تواند عوارض ناشی از آلرژی های فصلی را تشدید کنند.

کاربردی ترین اقدامات طبیعی برای کاهش علائم آلرژی های فصلی

هنگامی که میزان گرده گل ها و گیاهان در هوا خیلی بالاست، بین 5 تا 10 صبح و هنگام غروب، از منزل خارج نشوید و در هوای آزاد قرار نگیرید. در اواسط روز که هوا گرمتر می‌شود گرده‌ها از سطح زمین فاصله می‌گیرند.

درها و پنجره های اتاق خود را در فصل بهار ببندید. استفاده از دستگاه های تصفیه هوا به کاهش این ذرات بسیار کمک می کند.

دو بار در هفته جارو برقی بکشید و وسایل موجود در منزل را به خوبی گردگیری کنید تا مانع از تجمع این گرده ها در فضای منزل شود. برای انجام این کار حتما دهان و بینی خود را با ماسک بپوشانید.

پس ازرسیدن به منزل حمام کرده و موهای خود را حتما بشویید چون محلی برای تجمع گرده ها محسوب می شود. دوش گرفتن موجب کاهش بار گرده‌ها در مخاط بینی و مجاری تنفسی نیز خواهد شد.   
سینوس‌های خود را روزانه شست و شو دهید. بهترین شیوه برای پاک کردن سینوس‌ها شست و شوی مجاری بینی با محلول آب نمک است. با انجام همین اقدام ساده یک یا دو بار در روز می‌توانید به میزان زیاد و یا حتی به طور کامل علائم آلرژی فصلی را برطرف کنید.   
در روزهای خشکی که باد می‌وزد حتی ‌الامکان در منزل یا سایر فضاهای بسته بمانید و از رفتن به فضای باز خودداری کنید. برای افرادی که آلرژی فصلی دارند بهترین زمان برای خارج شدن از منزل پس از یک بارندگی خوب است چون باران گرده‌های موجود در هوا را می‌شوید.
به جای فرش و قالی از کف پوش استفاده کنید. قالی‌ها محل تجمع گرد وغبار و گرده‌ها و سایرعوامل آلرژی زا هستند.

 کارهای باغ داری و گل کاری را به زمان پس از گرده افشانی و بعد از پایان فصل آلرژی موکول کنید.

استعمال دخانیات، توانایی سلولهای مجاری تنفسی را برای دفع ذرات بیماری زا کاهش می دهند. افرادی که دچار التهاب سینوس ها هستند به هیچ عنوان نباید سیگار بکشند.

آلرژی بهاری

دارو
شدت علائم در برخی افراد به حدی است که نیاز به مراجعه به دکتر و مصرف دارو می باشد. اقدام خودسرانه به مصرف دارو به هیچ عنوان توصیه نمی‌شود.

داروهایی که تجویز می شود معمولا شامل دسته بندی های زیر می باشد:

  • آنتی هیستامین ها که با کاهش تولید هیستامین به کاهش علائمی مانند عطسه، آبریزش بینی و خارش را کاهش می دهند.
  • دکونژستان یا داروهای ضد احتقان که با تنگ کردن عروق بینی به کاهش گرفتگی و ورم بینی کمک می کنند.
  • اسپری های بینی دکونژستان که با تنگ کردن عروق بینی به کاهش گرفتگی و ورم بینی کمک می کنند. اثر بخشی اسپری ها در رفع گرفتگی سریع تر از دکونژستان های خوراکی بوده و عوارض آنها نیز بسیارکمتر است.
  • اسپری های بینی استروئیدی که نقش مهمی در کاهش التهاب بینی و سینوس ها دارند و در بهبودی آلژری بهاری بسیار موثر هستند.
  • قطره چشمی که خارش و آبریزش چشم ها را کاهش می دهند.