ویتامین آ (Vitamin A)

ویتامین آ

ویتامین A یکی از ویتامین های محلول در چربی است که دارای وظایف متعددی در بدن می باشد. این ویتامین فقط در منابع حیوانی یافت می شود و منابع گیاهی حاوی کاروتنوئیدهایی­ نظیر بتا- کاروتن، آلفا-کاروتن، بتا –کریپتوگزانتین بوده که پیش سازهای ویتامین Aهستند و در بدن به این ویتامین تبدیل می شوند.

منابع غذایی ویتامین آ

جگر، شیر و لبنیات و تخم مرغ بهترین منبع این ویتامین هستند. پیش سازهای ویتامین آ یعنی کاروتنوئیدها در سبزیجات با رنگ سبز تیره مثل سبزی خوردن و اسفناج، در سبزیجات نارنجی رنگ مثل هویج و کدو حلوایی و میوه های به رنگ نارنجی مثل پرتقال، طالبی و زردآلو یافت می شوند.

 

وظایف ویتامین A در بدن

  • حفظ سلامت سیستم بینایی و دید در تاریکی
  • تمایز اپیتلیوم پوست
  • رشد، تولید مثل
  • خون سازی
  • عملکرد صحیح سیستم ایمنی

کمبود ویتامین A می­تواند منجر به شب کوری، خشکی ملتحمه و قرنیه، کراتینه شدن ریه، لوله گوارش و اپتیلیوم مجاری ادراری، عقب ماندگی رشد، افزایش ضخامت لایه شاخی پوست و افزایش استعداد به عفونت و مرگ شود. کودکان به ویژه مستعد عوارض کمبود ویتامین A هستند. در جوامع در حال توسعه، کمبود ویتامین A یک مشکل جدی بهداشت عمومی به شمار می رود. احتمالا کمبود ویتامین A اولین کمبود تغذیه­ای بود که تشخیص داده شد .ظاهرا مصریان و یونانیان باستان تغییرات قرنیه ایجاد شده به خاطر کمبود ویتامین آ و شب کوری را با استعمال موضعی و نیز مصرف جگر که یک منبع غنی ویتامین A به شمار می رود، درمان می­کردند. علاوه بر جگر، روغن کبد ماهی (مانند روغن کبد ماهی کاد)، زرده تخم مرغ، کره و خامه نیز منابع غنی ویتامین A هستند. کمبود ویتامین آ منجر به کاهش مقاومت در برابر عفونت می­شود و هر دو پاسخ ایمنی سلولی و آنتی بادی را تحت تاثیر قرار می­دهد.

عملکرد

ویتامین A اثرات مثبت زیادی بر سیستم ایمنی دارد و نیز دارای خواص ضد سرطان می­باشد. این ویتامین محلول در چربی به علت نقش مهم در ترمیم و بازسازی سلولهای پوست و همچنین تحریک سنتز کلاژن و الاستین در عمق اپیدرم، موجب ترمیم پوست، حفظ رطوبت و خاصیت ارتجاعی آن، کاهش چین‌ و ‌چروک، بهبود آکنه و زخم‌های پوستی و محافظت از پوست در برابر صدمات اشعه ماوراء بنفش می‌شود.

اگرچه ویتامین A نقش حیاتی درتکامل جنین به عهده دارد با این حال زنان باردار نباید دوزهای ویتامین A بیش از میزان توصیه شده (IU5000 روزانه) بدون توصیه و نظارت پزشک مصرف کنند. زیرا می تواند منجر به ایجاد نقایص شدید در جنین شود. افرادی که از داروهای حاوی دزهای بالای ویتامینA مانند ترتینوئین یا راکوتان استفاده می کنند به علت تجمع این ویتامین در کبد حتما قبل اقدام به بارداری باید با پزشک خود مشورت کنند.

میزان توصیه شده مصرف روزانه ویتامین آ چقدر است؟

ویتامین آ

ویتامین A با واحد بین المللی( IU ) و یا با واحد میکروگرم محاسبه می شود. هر 1000 واحد بین المللی ویتامین A معادل 550 میکروگرم از این ویتامین می باشد.