تغذیه مناسب  برای بزرگی خوش خیم و بدخیم پروستات

پروستات

پروستات چیست؟

پروستات بخشی ازاندامهای جنسی مردانه است که بصورت غده کوچکی به شکل واندازه تقریبی گردو پائینتر ازمثانه قرارگرفته وقسمت ابتدایی پیشابراه رااحاطه کرده است. پیشابراه مجرایی است که ادرار را از مثانه به طرف خارج از بدن هدایت می‌کند.

پروستات چه نقشی در بدن دارد؟         
واردکردن فشاربه قسمت ابتدایی پیشابراه جهت کنترل ادراروهمچنین ترشح مایعی برای حفظ وفعال نگه داشتن سلولهای جنسی مردانه یااسپرم ها، ازوظایف پروستات دربدن محسوب میشود.

بزرگی خوش خیم و بدخیم پروستات چیست؟

بیشتر ازنیمی ازمردان بالای سن 60سال دچار بزرگی پروستات میشوند اماتنها 40تا 50درصد آنها علائم ناشی ازبزرگی پروستات مانندجریان ضعیف ادراری،احساس عدم تخلیه کامل مثانه،تأخیر درشروع ادرار،تکرر ادرار،نیاز به ادرارکردن درطول شب و زور زدن برای ادرارکردن راگزارش میکنند.

 هیپرپلازی خوش خیم پروسـتات یا BPH  (Benign Prostatic Hyperplasia) چهارمین بیماری شایع در مردان مسن و شایع ترین دلیل مشکلات دستگاه ادراری تحتانی در همین رده سنی می باشد. شیوع آن درمردان مسن تر از 60سال بیشتراز 50درصد و درسن 85سالگی به حدود 90درصد می رسد. این بیماری که سبب  افزایش در اندازه غده پروستات می شود به علت وجود بیش از حد ماده ای به نام دی هیدروتستوسترون (DHT) است که از تستوسترون تحت تاثیر آنزیم 5- آلفا ردوکتاز تولید می شود. در این بیماری ابتدا قسمت های مرکزی پروستات بزرگ و بزرگی این ناحیه بر روی پیشابراهی که از داخل پروستات عبور می‌کند فشار می‌آورد. گاهی اوقات نیز منجر به بروز علایم و مشکلات ادراری خواهد شد. معمولاً بزرگی خوش خیم پروسـتات باعث ایجاد اختلال در عملکرد جنسی و گاهی منجر به بروز سرطان نیز خواهد شد. علایم این بیماری شامل جریان ضعیف ادراری، احساس عدم تخلیه کامل مثانه، تأخیر در شروع ادرار، تکرر ادرار، بیدارشدن از خواب در شب جهت ادرار کردن (شب ادراری) و نیاز به زور زدن جهت دفع ادرار است.

بزرگی بدخیم یا سرطان پروسـتات، شایع ترین نوع سرطان در مردان بالای ۵٠ سال است. ایران با شیوع 5 از هر 100 مرد در ردیف کشورهای با کمترین شیوع این سرطان قرار دارد. مردان مسن بیشتر در معرض ابتلا به سرطان پروستات قرار دارند. افراد بازمینه ارثی، دومین گروهی هستند که معرض ابتلا می باشند . تغذیه نامناسب نیز از عوامل موثر در بروز سرطان می باشد.

تشخیص بزرگی خوش خیم و بدخیم پروستات چگونه است؟

  • معاینه فیزیکی پروستات

جهت انجام معاینه فیزیکی پروستات، باید از طریق انگشت، راست روده بیمار مورد معاینه قرار گیرد. ازاین طریق پزشک می تواندبزرگی پروستات یاوجود توده یاهر گونه بافت غیرطبیعی که نشان دهنده سرطان باشد رامورد ارزیابی قراردهد.

  • آزمایش آنتی ژن ویژه پروستات در خون (PSA)

پروستات بزرگ شده پروتئینی را به میزان بیشتری ترشح می‌کند. این آزمایش میزان آن پروتئین را در خون اندازه می‌گیرد. غلظت خونی PSAزیر ۴میکروگرم درلیتر طبیعی محسوب می شود ومقادیر بیش از ۴میکروگرم حتما نیازبه مشاوره بامتخصص اورولوژی دارد.  

  • آزمایشات دیگر

ممکن است لازم باشد آزمایش های دیگری مانند آزمایش سیستوسکوپی، سی تی اسکن یا MRI که برای دید بهتر درون پیشابراه وپروستات صورت می‌گیرد، نیز انجام پذیرد.
 

توصیه های تغذیه ای برای حفظ سلامت پروستات و پیشگیری از سرطان پروستات

52940cd339f1eb7aaa37d6e5221b95d4

رژیم غذایی نقش موثری در حفظ سلامت پروسـتات و بهبود عملکرد آن، کمک به بهبود علائم بزرگی خوش خیم پروستات و پیشگیری از سرطان پروستات دارد.

چربی ها

 دریافت زیاد چربی در برنامه غذایی رشد تومورهای سرطانی را افزایش می دهد، این در حالی است که مصرف ماهی و روغن‌های گیاهی به دلیل آنکه غنی از چربی های امگا3 هستند، احتمال ابتلا به سرطان پروستات و همچنین التهاب و بزرگی پروستات را کاهش می دهد. همچنین رژیم غذایی کم چربی و پر فیبر، به همراه مکمل یاری با 40 گرم پروتئین سویا در روز می تواند رشد سلول های سرطانی پروستات را مهار کند.

ویتامین E

   15 تا 17 درصد مردان در ایالات متحده روزانه از مکمل های حاوی ویتامین E مصرف می کنند. مصرف این ویتامین سبب کاهش بزرگی خوش خیم پروسـتات شده و همچنین به علت خاصیت آنتی اکسیدانی قوی و آنتی پروستاگلاندینی موجب کاهش خطر ابتلا به سرطان می شود. روغن‌های گیاهی، آووکادو، گردو، تخم مرغ، غلات کامل و جوانه غلات از جمله منابع غنی ویتامین E هستند.

سلنیوم

 عنصر معدنی است که خاصیت آنتی اکسیدان و ضد التهابی دارد. مکمل یاری سلنیوم در مردانی که مقادیر PSA آنها کمتر یا مساوی چهارنانوگرم در میلی‌لیتر است موجب 65 درصد کاهش بروز سرطان پروستات می‌شود اما مصرف مکمل سلنیوم در افرادی که مقادیر PSA   آنها بیش از چهار نانوگرم در میلی‌لیتر است بی اثر است و توصیه نمی شود. سلنیوم از طریق تحریک مرگ برنامه ریزی شده سلول ها، تنظیم سطح هورمونهای جنسی مردانه و اثر ضد تکثیر سلولی خود با کاهش خطر ابتلا به سرطان پروستات همراه است. این ماده معدنی در غذاهای دریایی، قلوه، جگر، گوشت و ماکیان یافت می شود.

روی

یکی از املاح معدنی ضروری است که برای بیش از 70 آنزیم نقش کوفاکتوری دارد. بیشترین مقدار روی در بدن آقایان در غده پروستات ذخیره می شود و در تمامی مراحل باروری در آقایان از جمله متابولیسم هورمونی، سلامت و عملکرد غده پروسـتات و تشکیل و تحرک اسپرم نقش دارد. تحقیقات نشان داده است که سطوح روی بافت پروستات در سلول‌های سرطانی در مقایسه با سلول‌های طبیعی، به طور قابل توجهی کاهش می‌یابد. روی به طور فعال از طریق غشای سلول پروستات منتقل می‌شود و به نظر می‌رسد که بتواند از طریق تنظیم بیان ژن ها رشد تومورهای پروستات را کاهش دهد و یا مانع از بدخیم شدن سلول ها شود. نتایج مطالعات نشان می دهد افراد مبتلا به سرطان پروستات سطوح روی پایین تری دارند. البته دریافت بیش از حد این عنصر (بیش از 100 میلی گرم در روز) نیز خود ممکن است ریسک بدخیمی های پروستات را افزایش دهد. منابع غنی این ماده معدنی شامل صدف، جگر، غلات کامل، حبوبات، غذاهای دریایی و مغزهای گیاهی می باشد.

ویتامین D

سطوح بالای ویتامین D در خون اثر حفاظتی در برابر سرطان پروستات دارد. این ویتامین به دلیل داشتن اثرات ضد تکثیر و ضد متاستاز خود خطر ابتلا به سرطان پروسـتات را کاهش می دهد.  از آنجایی که نور آفتاب و مواد غذایی محدودی مانند کره، زرده تخم مرغ، خامه و جگر تنها راه دریافت این ویتامین هستند مصرف مکمل های حاوی ویتامین D در اغلب افراد ضروری به نظر می رسد.

لیکوپن

 این ماده که کاروتنوئید اصلی موجود در گوجه فرنگی و فرآورده های آن است از سلول های پروستات در برابر حملات رادیکال های آزاد و سایر عوامل سرطان زا محافظت می کند. لیکوپن با کاهش تکثیر سلول های سرطانی شده پروستات حجم تومور را کوچکتر می کند. مصرف 5 عدد گوجه فرنگی متوسط و فرآورده های گوجه فرنگی در طول هفته برای دریافت میزان کافی لیکوپن توصیه می شود. میزان لیکوپن قابل جذب در گوجه فرنگی پخته بیشتر است.

پروتئین سویا

شیوع سرطان در جمعیت هایی که رژیم غذایی غنی از لوبیای سویا مصرف می کنند، بسیار کمتر گزارش شده است. سویا به علت خصوصیات استروژنیک و اثرات مهار کنندگی آنزیم 5 آلفا ردوکتاز و در نتیجه مهار تبدیل تستوسترون به DHT در برابر رشد غیرعادی پروسـتات اثر محافظت کننده دارد.

خانواده کلم

 مصرف 3 تا 4 سهم در هفته از خانواده کلم مثل بروکلی، کلم برگ و گل‌کلم نه تنها آنتی‌اکسیدان زیادی به بدن می‌رساند بلکه خطر شیوع سرطان پروسـتات را کاهش می دهد.

درمان های گیاهی برای حفظ سلامت پروسـتات

hee406

چای سبز
چای سبزبه علت وجودماده پلی فنولی اپی گالو کاتچین گالات سبب مرگ برنامه ریزی شده سلول ومهار ژنهای مرتبط باسرطان پروستـات میشود. کوئرستین موحود دراین گیاه نیز که یک آنتی اکسیدان بسیار قوی می‌باشد،دردرمان تورم پروستـات مفید است. همچنین به دلیل خاصیت ضدباکتریایی این ماده،ازچای سبز دردرمان التهاب پروستات نیز استفاده فراوانی می‌شود.

شیرین بیان
گیاهی است با طبیعت گرم و خشک که ریشه و ریزوم‌ها، اندام دارویی آن محسوب می‌شوند. اگرچه کاربرد اصلی این گیاه، درمان اختلالات مربوط به سیستم گوارش نظیرزخم معده،زخم روده،زخم اثنی عشرو ورم معده وروده می‌باشد. اما دردرمان تورم پروستات نیزمفیداست.

گیاه ساپالمتو یا نخل اره ای
نخل اره ای نوعی نخل زینتی است که می تواند در آب و هوای گرم رشد کند. این گیاه که بومی ایالات متحده است دارای گل های سفیدی است که در نهایت تبدیل به میوه های زرد رنگ بیضی شکل می شود و مصارف درمانی دارد. عناصر فعال این گیاه اسیدهای چرب و استرولهای گیاهی هستند . مطالعات فراوان بر روی این گیاه نشان داده که سائو پالمتو از تبدیل تستسترون به دی هیدروکسی تستسترون با مهار آنزیم 5 آلفا ردوکتاز جلوگیری می کند که این امر باعث کاهش پاره ای از علایم بیماری BPH نظیر دفع ضعیف ادرار و همچنین احساس همیشگی داشتن ادرار و کاهش سایزپروستات می شود. هرچند هایپرپلازی خوش خیم پروستات نمی تواند اثر مستقیم برروی فعالیت جنسی داشته باشد، ولی بررسی های کلینیکال نشان داده که بهبود BPH در مردان منجر به ایجاد احساسی خوب در زمینه فعالیت جنسی آنها شده و همچنین این افراد که از مشکلات ادراری رنج می برند، با بهبود این مشکل اعتماد بیشتری نسبت به سیستم ادراری و تناسلی خود پیدا می کنند. میوه نخل اره ای علاوه بر درمان عوارض BPH برای افزایش میل جنسی و جلوگیری از ریزش مو با الگوی مردانه نیز مورد استفاده قرار می گیرد

دانه کدو
دانه های صاف وبا رنگ سبزتیره میباشندکه سرشار مواد معدنی همچون منگنز،منیزیم،فسفر،آهن،مس وروی هستند. به نظر می رسد که ترکیبات موجود در عصاره دانه کدو قادر به جلوگیری از تأثیر تستوسترون در سلول های پروستات و جلوگیری از بزررگی آن ها می باشند. کاروتنوئیدهای موجود در دانه کدو نیز خطر بروز BPH را کاهش می دهد. روی نیز از مواد معدنی است که در عصاره دانه کدو به وفور یافت شده و نقش مهمی در حفظ سلامت و بهبود عملکرد غده پروستات دارد.

آب انار
مهم ترین پلی فنول موجود در آب انار پونی کالاجین است که مسئول بیش از 50 درصد خاصیت آنتی اکسیدانی آن می باشد. از آنجایی که فرایند های صنعتی برای تهیه آب انار ، این ترکیب را بیشتر استخراج می کنند، آب انار خصوصیات آنتی اکسیدانی بیشتری دارد. نوشیدن یک لیوان آب انار در روز مانع افزایش PSA می شود و به دنبال آن پیشرفت بیماری را مهار می کند.

مواد غذایی غیر مجاز

محصولات لبنی
مصرف بی رویه لبنیات به ویژه انواع پرچرب، به علت داشتن کلسیم و چربی های اشباع خطر ابتلا به سرطان پروستات را افزایش می دهد. مصرف بیش از حد توصیه شده مکمل های کلسیم نیز به علت کاهش میزان ویتامین D خطر ابتلا به این سرطان را افزایش می دهد.

گوشت قرمز
مصرف مقادیر زیاد گوشت قرمز با افزایش اسیدیته خون و کاهش آنزیم آلفا هیدروکسیلاز و به دنبال آن کاهش تولید ویتامین D خطر ابتلا به سرطان پروستات را افزایش می دهد.

مصرف الکل، نوشیدنی های کافئین دار وترکیباتی که مجاری ادرار راملتهب می‌کنندبرای مبتلایان به بزرگی خوش خیم وبدخیم پروسـتات مضراست.